Giải mã Nghị định 119/2025/NĐ-CP – Chìa khóa tham gia thị trường carbon Việt Nam

Nhằm thúc đẩy quá trình thực hiện các cam kết quốc gia về biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường, ngày 09/06/2025, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 119). Nghị định này sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, qua đó hoàn thiện hành lang pháp lý để vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.

Nghị định 119 có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, mang đến những quy định then chốt ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp trong các lĩnh vực phát thải lớn.

1. Thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải ngay trong năm 2025

Thay vì lộ trình cũ bắt đầu từ năm 2026, Nghị định 119 đã đẩy nhanh tiến độ, thực hiện phân bổ hạn ngạch ngay trong năm 2025:

• Giai đoạn thí điểm (2025 – 2026): Tập trung vào các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép và xi măng thuộc danh mục phải kiểm kê khí nhà kính. Việc phân bổ được thực hiện thí điểm đến từng nhà máy.
• Giai đoạn tiếp theo (2027 – 2030): Mở rộng danh mục các cơ sở được phân bổ hạn ngạch. Các cơ sở này có trách nhiệm thực hiện các biện pháp giảm nhẹ phát thải để không vượt quá hạn ngạch được giao.

2. Thành lập Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch và tín chỉ carbon

Nghị định 119 bổ sung việc thành lập Hệ thống đăng ký quốc gia, đóng vai trò như một trung tâm lưu ký tương tự thị trường chứng khoán. Hệ thống này có chức năng:

• Quản lý, cập nhật thông tin sở hữu hạn ngạch và tín chỉ carbon.
• Xử lý các hoạt động vay mượn, nộp trả, chuyển giao và bù trừ hạn ngạch.
• Tạo nền tảng minh bạch cho các giao dịch trên sàn sau này.

3. Điều chỉnh lộ trình vận hành sàn giao dịch carbon

Để đảm bảo tính khả thi, Nghị định 119 đã dời và làm rõ lộ trình vận hành sàn giao dịch:

• Đến hết năm 2028: Hoàn thành thiết lập Hệ thống đăng ký quốc gia; Vận hành thí điểm Sàn giao dịch carbon trong nước; Triển khai cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon nội địa.
• Từ năm 2029: Chính thức vận hành thị trường carbon trong nước, triển khai cơ chế đấu giá hạn ngạch và tham gia vào thị trường carbon thế giới.

4. Phương pháp tạo tín chỉ carbon cho các dự án nội địa

Các tổ chức, cá nhân có thể lựa chọn phương pháp tạo tín chỉ từ 3 nguồn:

1. Phương pháp do các Bộ quản lý lĩnh vực công bố.
2. Phương pháp của Liên hợp quốc (Điều 6.4 Thỏa thuận Paris) được các Bộ rà soát công nhận.
3. Phương pháp do tổ chức, cá nhân tự đề xuất và được Bộ quản lý lĩnh vực phê duyệt (từ 01/01/2028).

5. Khung pháp lý về các hình thức giao dịch

Nghị định 119 quy định chi tiết 5 hình thức giao dịch chính:

• Trao đổi: Mua bán hạn ngạch và tín chỉ carbon trên Sàn giao dịch.
• Nộp trả: Cơ sở phải nộp trả hạn ngạch tương ứng với lượng phát thải thực tế sau khi trừ đi lượng tín chỉ đã bù trừ.
• Vay mượn: Được vay mượn tối đa 15% hạn ngạch của giai đoạn kế tiếp để nộp trả cho giai đoạn hiện tại (áp dụng đến hết 2030).
• Chuyển giao: Chuyển lượng hạn ngạch chưa dùng hết sang giai đoạn sau để sử dụng hoặc trao đổi.
• Bù trừ: Sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ nhưng không quá 30% tổng lượng hạn ngạch được phân bổ.

6. Doanh nghiệp cần làm gì ngay lúc này?

Để chủ động thích ứng với Nghị định 119, CECE khuyến nghị doanh nghiệp thực hiện các bước:

1. Đánh giá lại toàn diện: Rà soát và thực hiện kiểm kê khí nhà kính chính xác để xác định “vị thế carbon” của doanh nghiệp.
2. Nâng cao năng lực nhân sự: Đào tạo đội ngũ am hiểu về kỹ thuật kiểm kê, báo cáo và quy định của Hệ thống đăng ký quốc gia.
3. Hoạch định chiến lược carbon: Quyết định lộ trình đầu tư công nghệ giảm phát thải hay chuẩn bị tài chính cho việc mua hạn ngạch/tín chỉ carbon.

CECE – ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC CHO THỊ TRƯỜNG CARBON TẠI VIỆT NAM

Với vị thế là đơn vị đi đầu trong lĩnh vực môi trường và tư vấn phát triển bền vững, Trung tâm Kiểm định Thiết bị Môi trường và Hóa chất (CECE) mang đến giải pháp trọn gói giúp doanh nghiệp sẵn sàng cho thị trường carbon:

• Tư vấn kiểm kê khí nhà kính: Thực hiện đo đạc, tính toán và lập báo cáo theo Nghị định 06 và Nghị định 119.
• Đào tạo chuyên sâu: Cung cấp các khóa học về thị trường carbon, phương pháp tạo tín chỉ và quản trị rủi ro carbon cho doanh nghiệp.
• Hỗ trợ thẩm tra: Xác minh tính chính xác của dữ liệu phát thải, đảm bảo điều kiện tham gia Hệ thống đăng ký quốc gia và Sàn giao dịch carbon.

CECE cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí carbon và tận dụng tối đa các cơ hội từ thị trường mới này.

TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH THIẾT BỊ MÔI TRƯỜNG HÓA CHẤT (CECE)

• Website: cece.com.vn
• Email: lienhe.cece@gmail.com | Hotline: 0984 310321
• Trụ sở: 29-F, ô đất A10, KĐT Nam Trung Yên, P. Yên Hòa, Q. Cầu Giấy, TP. Hà Nội.
• Văn phòng tại Hà Nội: Số 57 Louis XII, LK45, khu ĐTM Hoàng Văn Thụ, Hoàng Mai, TP. Hà Nội.
• Văn phòng tại TP. HCM: Số 569 đường QL1A, P. Thạnh Lộc, Q. 12, TP. HCM.
• Mã số thuế: 0109595179