Vốn xanh và Thị trường Carbon Việt Nam: Giải mã Quyết định 21/2025/QĐ-TTg & Nghị định 29/2026/NĐ-CP

Để hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050, Chính phủ Việt Nam đã liên tục hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm thúc đẩy kinh tế xanh. Hai “trụ cột” quan trọng nhất vừa được thiết lập chính là Quyết định 21/2025/QĐ-TTg (về Vốn xanh) và Nghị định 29/2026/NĐ-CP (về Sàn giao dịch Carbon).

PHẦN 1: QUYẾT ĐỊNH 21/2025/QĐ-TTG – LUẬT CHƠI MỚI CHO VỐN XANH

Quyết định 21 cung cấp “ngôn ngữ chung” để định nghĩa dự án xanh, giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn tài chính ưu đãi.

1. Những điểm đột phá của Quyết định 21

• Thiết lập “Bộ lọc xanh”: Dự án phải chứng minh lợi ích vượt trội trong giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu trong các lĩnh vực: năng lượng tái tạo, giao thông bền vững, kinh tế tuần hoàn, nông – lâm nghiệp…
• Ngưỡng kỹ thuật cụ thể: Ví dụ, hiệu suất năng lượng mặt trời phải đạt chuẩn công nghệ; công trình xanh phải đạt chỉ số tiết kiệm vật liệu bền vững.
• Cơ chế xác nhận độc lập: Cho phép tổ chức độc lập thẩm định và cấp Giấy xác nhận dự án xanh theo chuẩn ISO/IEC 17029, giúp tạo niềm tin tuyệt đối cho các nhà đầu tư quốc tế.

2. Khơi thông dòng vốn xanh

• Tín dụng & Trái phiếu xanh: Doanh nghiệp có dự án được xác nhận xanh sẽ hưởng lãi suất thấp hơn và kỳ hạn dài hơn.
• Vị thế ESG: Biến trách nhiệm xã hội thành bài toán kinh tế thực thụ, giúp doanh nghiệp bứt phá trong việc thu hút vốn ngoại.

PHẦN 2: NGHỊ ĐỊNH 29/2026/NĐ-CP – CHÍNH THỨC VẬN HÀNH SÀN GIAO DỊCH CARBON

Ngày 19/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 29/2026/NĐ-CP, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ cơ chế quản lý hành chính sang cơ chế thị trường minh bạch.

1. Khung pháp lý cho sàn giao dịch trong nước

Sàn giao dịch carbon Việt Nam được gắn với hạ tầng giao dịch chứng khoán, thực hiện đầy đủ các nghiệp vụ:

• Đăng ký, cấp mã trong nước cho từng tín chỉ.
• Chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán.
• Báo cáo, công bố thông tin và giám sát giao dịch tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam.

2. Quy định đăng ký và ký gửi tập trung

Hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon chỉ được phép giao dịch khi đáp ứng các điều kiện:

• Phải được đăng ký và cấp mã số định danh duy nhất trên Hệ thống đăng ký quốc gia.
• Thông tin về chủ sở hữu và số lượng được quản lý tập trung bởi cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp cùng các Bộ ngành liên quan).
• Yêu cầu cao về tính chính xác của số liệu phát thải và khả năng truy xuất, thẩm tra độc lập.

3. Lộ trình thí điểm và cơ chế vận hành

• Giai đoạn thí điểm: Triển khai đến hết ngày 31/12/2028. Trong giai đoạn này, Nhà nước không thu phí cung cấp dịch vụ sàn giao dịch để khuyến khích doanh nghiệp tham gia.
• Tài khoản giao dịch: Doanh nghiệp sử dụng 01 tài khoản riêng biệt tại thành viên giao dịch carbon, tách biệt hoàn toàn với tài khoản chứng khoán.
• Thanh toán: Thực hiện theo phương thức thanh toán tức thời từng giao dịch (T+0), đảm bảo tính thanh khoản và minh bạch.

PHẦN 3: LỘ TRÌNH 3 BƯỚC ĐỂ DOANH NGHIỆP GIA NHẬP THỊ TRƯỜNG

Việc tham gia thị trường carbon không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội chiến lược để doanh nghiệp tối ưu hóa thương hiệu và xác lập lợi thế cạnh tranh.

1. Đánh giá hiện trạng phát thải (Kiểm kê KNK): Bước nền tảng để xác định các nguồn phát thải, tính toán lượng phát thải theo tiêu chuẩn ISO 14064-1. Đây là cơ sở để xác định nghĩa vụ hạn ngạch và chuẩn bị dữ liệu cho dự án tạo tín chỉ.
2. Thực thi lộ trình giảm phát thải: Triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng, đổi mới công nghệ sạch. Những nỗ lực này giúp doanh nghiệp dư thừa hạn ngạch để bán hoặc hình thành các dự án giảm phát thải tạo tín chỉ carbon.
3. Chứng nhận và Thương mại hóa: Hồ sơ phát thải cần được thẩm tra bởi tổ chức độc lập nhằm đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của thông tin trước khi ký gửi và giao dịch trên sàn.

CECE – ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC SONG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP VIỆT

Với bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực kiểm định, tư vấn môi trường và đánh giá sự phù hợp, Trung tâm Kiểm định Thiết bị Môi trường và Hóa chất (CECE) cung cấp hệ sinh thái giải pháp toàn diện:

• Tư vấn lập báo cáo kiểm kê KNK: Tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064-1 và các quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP, Nghị định 119/2025/NĐ-CP.
• Thẩm định & Thẩm tra độc lập: Xác minh số liệu phát thải và các dự án giảm phát thải, đảm bảo tín chỉ carbon của doanh nghiệp đủ độ tin cậy để tham gia giao dịch trên sàn theo Nghị định 29.
• Tư vấn & Xác nhận dự án xanh: Hỗ trợ doanh nghiệp thẩm định hồ sơ kỹ thuật để đạt Giấy xác nhận dự án xanh theo Quyết định 21, khơi thông dòng vốn xanh.
• Xây dựng lộ trình Net Zero: Tư vấn các giải pháp tối ưu về công nghệ và quy trình nhằm giảm thiểu chi phí carbon và nâng cao vị thế trên chuỗi giá trị toàn cầu.

CECE cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội từ các sàn giao dịch carbon, chuyển hóa nỗ lực bảo vệ môi trường thành lợi thế tài chính bền vững.

TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH THIẾT BỊ MÔI TRƯỜNG HÓA CHẤT (CECE)

• Website: cece.com.vn
• Email: lienhe.cece@gmail.com | Hotline: 0984 310321
• Trụ sở: 29-F, ô đất A10, KĐT Nam Trung Yên, P. Yên Hòa, Q. Cầu Giấy, TP. Hà Nội.
• Văn phòng tại Hà Nội: Số 57 Louis XII, LK45, khu ĐTM Hoàng Văn Thụ, Hoàng Mai, TP. Hà Nội.
• Văn phòng tại TP. HCM: Số 569 đường QL1A, P. Thạnh Lộc, Q. 12, TP. HCM.
• Mã số thuế: 0109595179