CBAM 2026: Hàng rào xanh đã mở – Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì?

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bước vào kỷ nguyên phát thải thấp, Liên minh châu Âu (EU) đang triển khai một trong những cơ chế thương mại – khí hậu có ảnh hưởng sâu rộng nhất: Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM).

Từ ngày 01/01/2026, mọi sản phẩm xuất khẩu thuộc nhóm ngành có cường độ phát thải cao sẽ phải chịu chi phí carbon bắt buộc, dựa trên lượng khí nhà kính phát sinh trong quá trình sản xuất. Điều này không chỉ thay đổi cách doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang EU, mà còn tạo ra chuẩn mực mới cho minh bạch dữ liệu, công nghệ đo lường và quản trị phát thải trong chuỗi cung ứng.

1. CBAM là gì và vì sao doanh nghiệp Việt Nam phải hành động ngay?

Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) là công cụ chính sách khí hậu của EU, được thiết kế để “định giá” lượng phát thải carbon gắn với hàng hóa nhập khẩu.

Khác với một loại thuế thông thường, CBAM thực chất là một cơ chế cân bằng chi phí. Nó đảm bảo rằng sản phẩm nhập khẩu từ bên ngoài phải chịu mức chi phí carbon tương đương với hàng hóa sản xuất trong EU (theo hệ thống EU ETS). Mục tiêu chính là ngăn ngừa tình trạng “rò rỉ carbon” (carbon leakage) – khi sản xuất dịch chuyển sang các nước có quy định môi trường lỏng lẻo hơn.

Ngành hàng bị ảnh hưởng trực tiếp: Sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, điện và hydro.

2. CBAM 2026: Những yêu cầu siết chặt từ EU

Bắt đầu từ 01/01/2026, CBAM chuyển từ giai đoạn chuyển tiếp sang thực thi bắt buộc, chuyển từ nghĩa vụ báo cáo sang nghĩa vụ tài chính:

• Nộp chứng chỉ CBAM: Nhà nhập khẩu phải mua và nộp chứng chỉ CBAM tương ứng lượng CO₂ thực phát thải. Giá chứng chỉ này dao động theo thị trường Hệ thống giao dịch phát thải của EU (EU ETS).
• Người khai báo được ủy quyền: Sau ngày 31/03/2026, chỉ những nhà nhập khẩu được phê duyệt là “Authorised CBAM Declarant” mới được phép đưa hàng vào EU.
• Xác minh độc lập: Toàn bộ dữ liệu phát thải phải được xác minh bởi tổ chức đánh giá độc lập trước khi nộp, nhằm đảm bảo tính minh bạch.
• Mở rộng phạm vi: EU dự kiến mở rộng CBAM sang các sản phẩm hạ nguồn (máy móc, linh kiện từ thép/nhôm) và các ngành hóa chất, nhựa trong tương lai gần.

3. Sức ép đối với Doanh nghiệp Việt Nam

• Sức ép tài chính: Chi phí xuất khẩu tăng do phải mua chứng chỉ carbon, làm thu hẹp biên lợi nhuận.
• Sức ép minh bạch dữ liệu: Nếu không cung cấp được dữ liệu phát thải thực tế đã qua xác minh, doanh nghiệp sẽ bị áp dụng hệ số phát thải mặc định rất cao, gây bất lợi về chi phí.
• Sức ép quản trị: Thiếu hệ thống đo lường chuẩn quốc tế và nhân sự chuyên trách để đáp ứng các yêu cầu dữ liệu phức tạp từ đối tác EU.

4. Giải pháp chuẩn hóa dữ liệu phát thải cùng CECE

Là tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực kiểm kê khí nhà kính và tư vấn giảm phát thải, CECE là đối tác đáng tin cậy giúp doanh nghiệp chinh phục các yêu cầu khắt khe của CBAM.

Giải pháp toàn diện của CECE:

1. Xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu: Thiết lập quy trình thu thập dữ liệu chuẩn hóa theo đặc thù từng nhà máy.
2. Tính toán phát thải đa phạm vi: Thực hiện tính toán cho cả Scope 1, 2, và 3 theo đúng chuẩn CBAM, Nghị định 119/2025/NĐ-CP và ISO 14064-1.
3. Xác minh hồ sơ phát thải: Đảm bảo dữ liệu đủ độ tin cậy để làm việc với các cơ quan thẩm quyền tại EU.
4. Tối ưu hóa lộ trình giảm phát thải: Nhận diện các “điểm nóng” và đề xuất giải pháp công nghệ – năng lượng để giảm thiểu số tiền phải đóng cho chứng chỉ CBAM.

CECE – ĐỐI TÁC TIN CẬY HÀNG ĐẦU VỀ GIẢI PHÁP MÔI TRƯỜNG TOÀN DIỆN

Với bề dày kinh nghiệm và mạng lưới chuyên gia trải dài khắp Bắc – Trung – Nam, Trung tâm Kiểm định Thiết bị Môi trường và Hóa chất (CECE) cam kết mang đến những giải pháp tối ưu cho hành trình xanh của doanh nghiệp.

• Tư vấn & Kiểm kê KNK: Hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện kiểm kê theo Nghị định 119/2025/NĐ-CP và tiêu chuẩn quốc tế ISO 14064-1, giúp minh bạch hóa hồ sơ carbon.
• Thẩm tra báo cáo: CECE có đủ năng lực thực hiện thẩm tra độc lập, xác minh tính chính xác của dữ liệu phát thải trước khi doanh nghiệp tham gia thị trường carbon trong và ngoài nước.
• Lắp đặt & Quan trắc: Cung cấp giải pháp quan trắc phát thải tự động, liên tục giúp doanh nghiệp kiểm soát dữ liệu nguồn một cách trung thực nhất.

📞 Liên hệ CECE ngay hôm nay để chuẩn bị cho lộ trình CBAM 2026: 0984 310 321 | Website: cece.com.vn

TRUNG TÂM KIỂM ĐỊNH THIẾT BỊ MÔI TRƯỜNG HÓA CHẤT (CECE)

• Website: cece.com.vn
• Email: lienhe.cece@gmail.com
• Hotline: 0984 310321
• Trụ sở: 29-F, ô đất A10, KĐT Nam Trung Yên, P. Yên Hòa, Q. Cầu Giấy, TP. Hà Nội.
• Văn phòng tại Hà Nội: Số 57 Louis XII, LK45, khu ĐTM Hoàng Văn Thụ, Hoàng Mai, TP. Hà Nội.
• Văn phòng tại TP. HCM: Số 569 đường QL1A, P. Thạnh Lộc, Q. 12, TP. HCM.
• Mã số thuế: 0109595179